Natuurlijk licht

Een huis met voldoende natuurlijke lichtinval in ruimten waar ik dagelijks veel verblijf.

De hoeveelheid direct en indirect natuurlijk daglicht dat in de woning binnenvalt, beïnvloedt positief de gezondheid van de inwoners. En wanneer de openingen – zoals ramen, dakvensters, lichtkoepels, etc. - goed ontworpen en tactisch geplaatst zijn, maken ze de ruimten in de woning ook aangenamer, gezonder, energie-efficiënte én gemakkelijker in gebruik.  

light

5 aandachtspunten

  1. Hoe rekening met de oriëntatie van de ramen. De hoek waarin de zon de woning binnenkomt, heeft niet enkel invloed op de helderheid en kleur van licht, maar ook op de warmte van het zonlicht.
  2. Het binnenvallen van direct en indirect daglicht is geschikt voor verschillende types ruimtes en functies. Zo is bijvoorbeeld het zachte, gelijkmatige en blauwige indirecte licht uit het Noorden ideaal voor bibliotheek- of studieruimten, en ateliers en werkplekken. Terwijl het sterke, directe licht uit het zuiden meer gewaardeerd wordt in leefruimtes.
  3. De vorm, grootte en plaatsing van de openingen kunnen ingezet worden om controle te hebben op de manier waarop de ruimtes in het interieur verlicht worden. Enerzijds het voordeel van uitzichten op de omgeving of tuin, anderzijds privacy problemen. Bijvoorbeeld in een stedelijke context zal een horizontaal raam op een hoogte van 1,7m in de badkamer natuurlijk licht toelaten én vermijden dat buren inkijk hebben in de woning. Wanneer deze badkamer georiënteerd is op een (privé)tuin of natuurgebied in een landelijke context, kan g-hetzelfde horizontale raam - maar geplaatst op een hoogte van 0.5m - een prachtig uitzicht bieden terwijl je in bad ligt. Het uitzicht primeert dan op de natuurlijke lichtinval en er moet eveneens een sterke toegeving gedaan worden op vlak van privacy. Een lichtkoepel daarentegen zal in deze situatie veel natuurlijk licht en privacy bieden, maar geen mooi uitzicht op de omgeving.
  4. Ook bestaat er iets als te veel licht. Sterk, direct zonlicht op werkoppervlakken en computerschermen, zorgt voor weerkaatsing en hoog contrast dat de ogen vermoeid. Schaduw en andere bescherming tegen de felle zon is hier noodzakelijk, zelfs in een noordelijk gelegen land zoals België. Het zuidelijke zonlicht kan getemperd worden met uitkragingen, terwijl het westelijke en oostelijke zonlicht verzacht kan worden met verticale lamellen.
  5. Wanneer de zon op een oppervlak schijnt, warmt het dat oppervlak op. Dit wordt ook wel ‘passieve warmtewinst’ genoemd. Passieve warmtewinst kan een groot voordeel zijn in het opwarmen van een woning in de winter en het verminderen van temperatuurschommelingen tussen dag en nacht. Passieve warmtewinst is een belangrijk element in de verwarmings-strategie in passieve woningen. Maar als er niet op de juiste manier mee wordt omgegaan, kan het voor behoorlijk wat overlast zorgen wanneer het resulteert in oncomfortabele en oververhitte ruimtes.

Enkele richtlijnen over natuurlijk licht

  1. Maak het daglichtproces niet te moeilijk.
  2. Investeer niet in raamdecoratie als je nog geen controle hebt over het kunstlicht in de woning.
  3. Voor een maximale winst is de juiste plaatsing en positionering van de verlichting heel belangrijk.
  4. Kies voor hoge ramen voor een maximale daglichtinval.
  5. Vermijd glaspartijen onder de hoogte van vensterbanken.
  6. Focus op “effectieve openingen”.
  7. Zorg ervoor dat de natuurlijke lichtinval afgestemd is op de functies van de ruimtes in het gebouw.
  8. Bereken de sterkte van de daglichtinval. Hoe ver kan het natuurlijke licht in de woning binnenvallen?
  9. Maak gebruik van *light shelf design* 
  10. Denk na over het klimaat en de geografische ligging van de woning.
  11. Gebruik geschikte afwerkingsmaterialen en kleuren, aangepast aan de functie van een ruimte.
  12. Hou rekening met de terugverdientijd van daglichtcomponenten.
  13. Focus op nieuwe constructiemethodes.

 Vragen voor professionals.

  1. Hoe kan ik in mijn woning gebruik maken van “passieve warmtewinst”?
  2. Hoe kan ik de oriëntatie van mijn woning optimaal gebruiken om de inval van natuurlijk daglicht te verhogen?
  3. Hoeveel en welk type daglicht zal er in elke ruimte (leefruimte, slaapkamer, studiekamer, hal, etc.) zijn? Kan dit gemeten worden?
  4. Hoe kan ik natuurlijk licht toelaten in mijn woning, zonder in te moeten boeten op vlak van privacy?
  5. Wat is de beste oplossing wanneer ik niet de mogelijkheid heb om meer inval van natuurlijk licht te creëren in mijn woning? Welk kunstlicht is de beste keuze in deze situatie?
  6. Hoe kunnen materialen en kleuren gebruikt worden om de inval van daglicht in een ruimte te verhogen of verlagen?

  

Relevante bronnen:

  • Pixii (vroeger Passiefhuis Platform) geeft advies over de do’s en dont’s in verband met natuurlijk licht voor passieve woningen.
  • Velux Daylight Visualizer software – Als je een 3D model hebt van je woning, kan je de huidige toestand van de natuurlijke lichtinval bekijken voor de renovatie.   
  • Wanneer je niet de mogelijkheid hebt om meer natuurlijk licht te creëren in de woning, zijn er tal van mogelijkheden op de markt die misschien toch een oplossing kunnen bieden. Onder andere de Velux Light Tunnel en Sunlight Lamps zijn enkele van deze mogelijkheden.
  • Meer over het belang van natuurlijk daglicht voor onze gezondheid vind je op de website Gezond.be.
  • Neem voor meer tips voor een optimaal gebruik van daglicht in je woning ook zeker eens een kijkje op de website Era.be